F23 – Akut ve geçici psikotik bozukluklar

F23, başlangıcı hızlı (genellikle 2 hafta veya daha kısa sürede gelişen), semptomların polimorfik (değişken) olduğu ve tam iyileşmenin genellikle 1-3 ay içinde gerçekleştiği akut psikotik tabloları tanımlayan bir spektrum kodudur. Klinik dökümantasyonda, hastada halüsinasyon, delüzyon veya dezorganize konuşma gibi psikotik bulgular aniden geliştiğinde; ancak bu tablonun kronik bir süreç (Schizofreni – F20) veya duygudurum bozukluğu (F30-F39) ile ilişkisi henüz netleşmediğinde birincil tanı olarak kullanılır.

Bu tanı grubu, sıklıkla akut stresörler (yas, ağır travma, ani yaşam değişiklikleri) sonrası tetiklenen “reaktif” tabloları içerir. ICD-10 hiyerarşisinde, semptomların süresi ve seyri takip edilerek tanının kalıcılığı veya başka bir bozukluğa evrilmesi yakından izlenmelidir.

Klinik Nüanslar ve Dökümantasyon

• Stratejik Kullanım: F23; semptomların 1 aydan kısa sürmesi durumunda tercih edilir. Eğer tabloya yoğun bir emosyonel labilite ve farklı türde hezeyanların hızla birbirini izlemesi eşlik ediyorsa F23.0 (Akut polimorfik psikotik bozukluk) alt kodu spesifikleştirilmelidir. Madde kullanımına bağlı psikoz (F1x.5) veya organik nedenli psikozlar (F06.2) mutlaka dışlanmalıdır.

• Kod Geçişleri: Psikotik semptomlar 1 ayı geçerse tanı Şizofreniform Bozukluk (F20.8) veya Şizofreni (F20) yönünde revize edilmelidir. Eğer tabloya belirgin bir mani veya depresyon eşliği saptanırsa Şizoaffektif Bozukluk (F25) koduna geçiş yapılır.

• İdari ve Mevzuat: Akut psikotik ataklar, hastanın “kendine veya çevresine zarar verme riski” nedeniyle zorunlu yatış (Türk Medeni Kanunu 432. madde) veya adli psikiyatrik değerlendirme gerektirebilir. Reçeteleme süreçlerinde, antipsikotik ilaçların geri ödemesi için bu kod geçerli olsa da, kronik kullanım raporları için tanının netleşmesi ve uygun alt kırılımın (örn. F23.1 – Şizofreni semptomlu akut polimorfik psikotik bozukluk) seçilmesi şarttır.