F98.5 – Kekemelik (Stuttering/Stammering)

F98.5 kodu, konuşma akıcılığında ve zamanlamasında, bireyin yaşına göre uygun olmayan, sık tekrarlayan bozulmaları tanımlar. Semptomatoloji; ses ve hece tekrarları, ses uzatmaları, kelime üretimi sırasında duraksamalar (bloklar) ve konuşma eforuna eşlik eden yüz/vücut tiklerini (göz kırpma, dudak titremesi) içerebilir.

Klinik dökümantasyonda bu kod, genellikle çocukluk çağında başlayan gelişimsel kekemelik için kullanılır. Tanının kesinleşmesi için semptomların en az 3 ay sürmesi ve iletişim becerisini belirgin şekilde bozması gerekir. Nörolojik bir hasara (inme, TBI) bağlı gelişen “edinilmiş kekemelik” veya normal gelişimsel süreçteki basit takılmalar (developmental disfluency) bu kodun kapsamı dışındadır.

Klinik Nüanslar ve Dökümantasyon

• Stratejik Kullanım: Ayırıcı tanıda en kritik nokta, “Cluttering” (F98.6 – Hızlı ve bozuk konuşma) ile ayrımıdır. Kekemelik farkındalığı olan ve bundan ızdırap duyan hastada görülürken, cluttering genellikle farkındalık eksikliği ile seyreder. Ayrıca, anksiyete bozukluklarının (F40-F41) bir sonucu olarak değil, primer bir konuşma bozukluğu olarak dökümante edilmelidir; ancak sıklıkla sosyal anksiyete komorbidite olarak tabloya eşlik eder.

• Kod Geçişleri:

  • R47.x: Eğer kekemelik erişkin dönemde akut bir olay (CVA, travma) sonrası başlamışsa, F98.5 yerine R47 (Konuşma bozuklukları, başka yerde sınıflanmamış) veya altta yatan nörolojik hastalığın kodu kullanılmalıdır.

  • Z50.5: Konuşma terapisi rehabilitasyonu planlanıyorsa, takip vizitelerinde bu kod F98.5’e eşlik etmelidir.

• İdari ve Mevzuat: SGK ve özel eğitim kurumları nezdinde, F98.5 tanılı hastaların destek eğitim ve konuşma terapisi alabilmesi için “Özel Gereksinim Raporu” (ÇÖZGER) veya Engelli Sağlık Kurulu Raporu düzenlenmesi gerekir. Dökümantasyonda konuşma akıcılık testlerinin (örn. SSI-4 – Stuttering Severity Instrument) skorlarının belirtilmesi, raporun onaylanma olasılığını artırır ve tedavinin etkinliğinin takibini sağlar.