Skolyoz, omurganın (vertebral kolon) göğüs (torakal) veya bel (lumbal) bölgelerinde görülen, yana doğru eğrilik ve kendi ekseni etrafında dönme (rotasyon) ile karakterize, karmaşık ve üç boyutlu bir iskelet sistemi deformitesidir. Sağlıklı bir omurga arkadan bakıldığında düz bir hat halinde uzanırken, skolyozlu bir omurgada sağa veya sola doğru “C” ya da “S” harfi şeklinde anormal bir kavis gözlenir.Shutterstock
Yapısal Bozukluk ve Rotasyonel Komponent
Skolyoz sadece basit bir yana eğilme durumu değildir; omurların kendi ekseni etrafında dönmesi (rotasyon), bu hastalığın en kritik patofizyolojik özelliğidir. Bu rotasyon, omurgaya bağlı olan kaburgaların da hareket etmesine neden olur ve sırtta asimetrik bir çıkıntıya (gibozite) yol açar. Bu durum, göğüs kafesinin hacmini daraltarak ileri evrelerde kalp ve akciğer fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir (restriktif akciğer hastalığı).
Etyolojik Sınıflandırma ve İdiopatik Skolyoz
Hastalık nedenlerine göre üç ana grupta incelenir. En sık görülen tür, nedeni tam olarak bilinmeyen anlamına gelen “İdiopatik Skolyoz”dur. Özellikle ergenlik dönemindeki kız çocuklarında hızlı büyüme atağı sırasında ortaya çıkan “Adolesan İdiopatik Skolyoz” (AIS) en yaygın klinik tablodur. Diğer türler arasında doğuştan omurga anomalilerine bağlı “Konjenital Skolyoz” (yarım omur, yapışık omur vb.) ve kas-sinir hastalıklarına (Serebral Palsi, Kas Distrofisi) bağlı gelişen “Nöromüsküler Skolyoz” yer alır. Nöromüsküler tip genellikle daha hızlı ilerler ve cerrahi müdahale gerektirme olasılığı daha yüksektir.
Klinik Bulgular ve Adam’s Testi
Fizik muayenede omuz seviyeleri arasında eşitsizlik, kürek kemiklerinden birinin diğerine göre daha çıkık olması (skapular asimetri), bel kavislerinin eşit olmaması ve kalça seviyesindeki dengesizlikler dikkat çeker. Tanı için kullanılan en basit ve etkili tarama yöntemi Adam’s Öne Eğilme Testidir. Hasta dizlerini kırmadan öne doğru eğildiğinde, sırtta veya belde bir tarafın diğerinden daha yüksekte kalması (rib hump – kaburga hörgücü), rotasyonel bir deformitenin ve dolayısıyla skolyozun en güçlü işaretidir.
Radyolojik Tanı ve Cobb Açısı
Kesin tanı ve derecelendirme, ayakta çekilen tüm omurga röntgenleri (skolyoz grafisi) ile yapılır. Radyolojik değerlendirmede “altın standart” ölçüm yöntemi Cobb Açısıdır. Eğriliğin başladığı ve bittiği omurlar arasındaki açının ölçülmesiyle elde edilen bu değer, tedavi planını belirler. Tıbbi olarak 10 derecenin altındaki eğrilikler “spinal asimetri” olarak kabul edilirken, 10 derece ve üzerindeki eğrilikler skolyoz tanısı alır.
Tedavi Algoritması ve Cerrahi Endikasyonlar
Tedavi yaklaşımı; hastanın yaşına, büyüme potansiyeline (iskelet olgunluğu) ve Cobb açısının derecesine göre belirlenir. 20 derecenin altındaki eğriliklerde genellikle sadece düzenli takip ve egzersiz (Schroth terapisi gibi) önerilir. 20-40 derece arasındaki ve büyümesi devam eden hastalarda, eğriliğin ilerlemesini durdurmak amacıyla kişiye özel gövde korseleri (TLSO, Milwaukee vb.) kullanılır. 40-45 dereceyi aşan ve akciğer kapasitesini tehdit eden eğriliklerde ise omurgayı düzeltmek ve dondurmak (füzyon) amacıyla enstrümantasyonlu cerrahi girişim (platin ve vidalarla sabitleme) uygulanır.
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme ve eğitim amaçlı hazırlanmıştır. Tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Sağlık sorunlarınız için lütfen uzman bir hekime danışınız.
Yorumları Göster / Tartış (0)