Uzun Süreli Oksijen Tedavisi (USOT), özellikle stabil KOAH ve kronik hipoksemik akciğer hastalarında mortaliteyi azalttığı kanıtlanmış (sigara bırakma ile birlikte) yegane medikal tedavidir. Kronik alveolar hipoksi, pulmoner vasküler yatakta vazokonstrüksiyona ve vasküler yeniden şekillenmeye (remodeling) neden olarak Pulmoner Hipertansiyon ve nihayetinde Sağ Kalp Yetmezliği (Kor Pulmonale) gelişimini tetikler. Tedavinin temel amacı; hipoksemiyi düzelterek bu ölümcül hemodinamik kaskadı kırmak, sekonder polisitemiyi (Hct artışını) engellemek, nörobilişsel fonksiyonları korumak ve efor kapasitesini artırmaktır.
TANI VE KRİTERLER (KİM ALMALI?)
Tanı, hasta stabil dönemdeyken (alevlenme sonrası en az 3-4 hafta sonra) oda havasında alınan Arter Kan Gazı (AKG) ile konulur.
| Kategori | PaO2 Eşiği | SaO2 Eşiği | Ek Koşullar |
| Mutlak Endikasyon | ≤ 55 mmHg | ≤ % 88 | Ek bir koşul aranmaz. |
| Koşullu Endikasyon | 55 – 59 mmHg | % 89 | P Pulmonale (EKG’de), Kor Pulmonale (Eko ile), Polisitemi (Hct > %55) veya Konjestif Kalp Yetmezliği bulguları varsa. |
| Efor/Uyku Hipoksemisi | Normal | Normal | Efor testinde veya uykuda SaO2 < %90 (veya PaO2 < 55 mmHg) düşüyorsa endikedir. |
TEDAVİ PROTOKOLÜ
Süre ve Uygulama Hedefi
- Süre: Günde en az 15 saat (ideali >19-24 saat) kullanılmalıdır. Kesintili veya sadece gece kullanımının (gece desatürasyonu yoksa) sağkalıma etkisi sınırlıdır.
- Hedef Saturasyon:
- Genel Hedef: SpO2 > %90-92
- Hiperkapnik Hastalar: SpO2 %88-92 aralığı hedeflenmelidir.
Cihaz Seçimi ve Akış Hızı
- Oksijen Konsantratörü: Ev içi standart cihaz. (Elektrikle çalışır, oda havasını ayrıştırır).
- Akış Hızı (Flow): Genellikle 1-2 L/dk nazal kanül ile başla.
- İstirahat halinde hedefe ulaşılan en düşük akışı titre et.
- Not: Egzersiz ve uyku sırasında ihtiyaç genellikle 1 L/dk artar.
Reçeteleme Formatı
“Oksijen Konsantratörü ile; Günde 16 saat, 2 L/dk akış hızında, nazal kanül ile.”
🚩 KIRMIZI BAYRAKLAR & UYARILAR
⚠️ KRİTİK GÜVENLİK VE KLİNİK UYARILAR
- SİGARA YASAĞI: Hasta aktif sigara içiyorsa USOT kontrendikedir. Yangın ve patlama riski çok yüksektir. (Yüz/el yanıkları ile sıkça gelirler).
- HİPERKAPNİ RİSKİ: Kronik KOAH hastalarında hedefi %98-100 yapmaya çalışma. Hipoksik solunum dürtüsünü baskılayarak CO2 narkozuna, asidoza ve entübasyon ihtiyacına yol açabilirsin.
- YANLIŞ ZAMANLAMA: Akut alevlenme sırasında (acil serviste veya yoğun bakım yatışında) ölçülen kan gazı ile USOT raporu çıkarma. Hasta uygun medikal tedavi sonrası değerlendirilmelidir.
TABURCULUK VE TAKİP
- Eğitim: Hastaya cihazın filtresinin temizlenmesi ve nemlendirici haznesine kireçlenme ve enfeksiyonu önlemek için sadece steril/distile su konulması gerektiğini öğret.
- Kontrol: Tedavi başlangıcından 2-3 ay sonra AKG ve klinik değerlendirme tekrarla.
- Toksisite: Uzun süre yüksek konsantrasyon (FiO2 > %50) oksijenin akciğer toksisitesi (atelektazi, oksidatif hasar) yapabileceğini unutma.
Yorumları Göster / Tartış (0)