PEEP (Pozitif Ekspirasyon Sonu Basınç; Positive End Expiratory Pressure); mekanik ventilatördeki hastanın akciğerlerinin tamamen “sönmesini” engelleyen, ekspiryum işlemi bittiğinde dahi içeride bırakılan artık basınçtır.

Mekanizma: Alveollerin kapanmasını (derecruitment) önler, sönmüş alveolleri açar (recruitment) ve Fonksiyonel Rezidüel Kapasiteyi artırır.
Sonuç: Ventilasyon/Perfüzyon (V/Q) uyumsuzluğunu düzeltir, şantı azaltır ve arteriyel oksijenasyonu (PaO₂) iyileştirir.

📊 ENDİKASYONLAR VE FİZYOLOJİK HEDEFLER

Temel Hedef: Oksijen toksisitesini (FiO₂ > %60) önlemek için mümkün olan en düşük PEEP ile hedef SpO₂ düzeyinin %88-95 (veya PaO₂ 55-80 mmHg) arasında tutulmasını sağlamak.

Parametre	Fizyolojik (Başlangıç)	Orta Düzey (Terapötik)	Yüksek PEEP (ARDS)
Basınç (cmH2O)	3 – 5	8 – 12	> 12 – 24
Kullanım	Entübe hastalarda rutin	Atelektazi, Obezite, Post-op	Şiddetli ARDS, Akciğer Ödemi
Risk	Düşük	Orta (Hemodinamiye dikkat)	Yüksek (Barotravma, Hipotansiyon)

🛠️ TEDAVİ VE TİTRASYON PROTOKOLÜ

Başlangıç Ayarı

Tüm entübe hastalarda 5 cm H₂O ile başla (Fizyolojik PEEP).
Obez hastalarda (BMI >30): Göğüs duvarı ağırlığına karşı başlangıç PEEP 8-10 cm H₂O düşün.

ARDS’de PEEP Titrasyonu (ARDSnet Prensibi)

Hipoksemik hastalarda FiO₂ tek başına artırılmaz, PEEP ile eş zamanlı artırılır.

Altın Kural: FiO₂‘yi %60’ın altına indirmeyi hedefle.

Düşük FiO₂ / Düşük PEEP Özeti:

FiO2 0.3 –> PEEP 5
FiO2 0.4 –> PEEP 5-8
FiO2 0.5 –> PEEP 8-10
FiO2 0.6 –> PEEP 10
FiO2 0.7 –> PEEP 10-14
FiO2 0.8 –> PEEP 14
FiO2 0.9 –> PEEP 14-18
FiO2 1.0 –> PEEP 18-24

Optimal PEEP Stratejisi (Driving Pressure)

Mortalite ile en ilişkili parametre Sürücü Basınçtır (Driving Pressure).

Driving Pressure (ΔP) = Pplato – PEEP

Hasta sedatize iken PEEP’i kademeli arttır.
Her adımda “Inspiratory Hold” ile Plato Basıncını (Pplat) ölç.
HEDEF: ΔP ≤ 15 cm H₂O.
Kompliyansın en iyi olduğu (Sürücü basıncın en düşük olduğu) PEEP değerini kullan.

Auto-PEEP (İntrinsik PEEP) Yönetimi

KOAH / Astım hastalarında hava hapsine (air trapping) dikkat et!

Tanı: Ventilatörde “Expiratory Hold” manevrası yap. (Total PEEP – ayarlanan PEEP = Auto-PEEP).
Yönetim:
- Ekspiryum süresini uzat (I:E oranı 1:3, 1:4).
- Bronkodilatör uygula.
- Ayarlanın PEEP’i, ölçülen Auto-PEEP’in %75-80’i kadar ayarla (Hava yollarını açık tutmak için).

🚩 KIRMIZI BAYRAKLAR & UYARILAR

⚠️ DİKKAT: HEMODİNAMİK ÇÖKÜŞ RİSKİ

PEEP artışı, İntratorasik basıncı artırır –> Sağ kalbe venöz dönüşü (Preload) azaltır –> Hipotansiyon ve Şok.

PEEP artırmadan önce hastanın normovolemik olduğundan emin ol.

Hipotansiyon gelişirse: Sıvı bolusu ver, yanıt yoksa PEEP’i düşür.

⚠️ BAROTRAVMA RİSKİ

Plato Basıncı (Pplat) > 30 cmH2O ise Pnömotoraks riski çok yüksektir.

Ani desatürasyon + Taşikardi + Hipotansiyon = Tansiyon Pnömotoraks ekarte et!

Kafa İçi Basınç (KİB): Yüksek PEEP venöz drenajı bozarak KİB artışına neden olabilir. Kafa travmasında dikkat.

🏥 WEANING (AYIRMA) KRİTERLERİ

Spontan Solunum Denemesi (SBT) için hazır olma şartları:

PEEP ≤ 5-8 cmH2O.
FiO₂ ≤ %40-50.
pH > 7.25 ve hemodinamik stabilite.

🫁 PEEP (Pozitif Ekspirasyon Sonu Basınç) Yönetimi