Nipah virüsü (NiV), Paramyxoviridae familyası Henipavirus cinsi içerisinde yer alan, birincil rezervuarı Pteropus cinsi meyve yarasaları olan yüksek patojeniteli bir biyotehdit ajanıdır. Vaskülit temelli çoklu organ hasarı yapar; özellikle beyin sapı tutulumuyla seyreden fulminan ensefalit ve sitokin fırtınası kaynaklı ARDS en sık ölüm nedenidir. ¹ Güney ve Güneydoğu Asya’da salgınlar halinde ortaya çıkar. Bulaşma yarasadan insanlara veya ara konakçı olan domuzlar yoluyla gerçekleşebilir. Vaka ölüm oranları %40 ile %100 arasında değişebilir, Malezya varyantı daha düşük mortaliteye sahiptir.

TANI VE EŞİK DEĞERLER

Nipah virüsünün bulaşması, enfekte hayvanlarla (yarasalar, domuzlar, atlar) veya vücut sıvılarıyla (kan, idrar veya tükürük) doğrudan temas, kontamine gıda ürünlerinin (palmiye özü veya meyve) tüketilmesi veya enfekte bir kişiyle yakın temas yoluyla meydana gelebilir. ² Semptomlar genellikle virüse maruz kaldıktan sonraki 4-14 gün içinde ortaya çıkar. ³

Lökopeni, trombositopeni ve yüksek alanin aminotransferaz ve aspartat aminotransferaz seviyeleri yaygın olarak görülür. Ensefalitte EEG, her 1 veya 2 saniyede bir meydana gelen keskin ve yavaş dalgaların iki taraflı zamansal periyodik komplekslerini gösterir. ⁴

Test Türü	Bulgular ve Eşik Değerler	Klinik Yorum
Tam Kan Sayımı	Lökopeni (<4.000/µL), Trombositopeni (<100.000/µL)	Erken dönemde karakteristiktir.
Biyokimya	AST/ALT > 3 kat artış, Azotemi (BUN/Cr ↑)	Karaciğer ve böbrek tutulumu kötü prognoz göstergesidir.
BOS Analizi	Lenfositik pleositoz, Protein > 50 mg/dL	Ensefalit bulgusu; BOS’ta virüs izolasyonu mortaliteyi %100’e yaklaştırır.
RT-PCR	Kan, İdrar, Boğaz Sürüntüsü, BOS	Akut fazda en duyarlı tanı aracıdır (Sürüntüde pozitiflik bulaş riski demektir).
Görüntüleme (MRI)	T2 ve FLAIR’de dissemine küçük hiperintens odakları	Tipik bulgu: Gri-beyaz madde bileşkesinde vaskülitik lezyonlar.

TEDAVİ PROTOKOLÜ

Nipah virüsü enfeksiyonunda spesifik bir tedavi protokolü bulunmamakta olup, yönetim süreci esasen destekleyici tedaviye dayalıdır. Antiviral bir ajan olan Ribavirin, diğer Paramyxoviridae üyeleri üzerindeki etkinliği nedeniyle klinik değerlendirmeye alınmış olsa da; mortalite üzerindeki etkisine dair literatürdeki veriler heterojen ve çelişkili sonuçlar sunmaktadır. Buna rağmen, Hindistan Ulusal Hastalık Kontrol Merkezi (NCDC), mevcut terapötik seçeneklerin sınırlı olması nedeniyle vakalarda Ribavirin kullanımını protokollerine dahil etmiştir. ⁵ ⁶

Güvenlik ve İzolasyon

Nipah virüsü, etkili tedavi veya aşılamanın mevcut olmaması nedeniyle Biyolojik güvenlik seviyesi 4 (BSL 4) patojeni olarak kabul edilir. ⁷ Enfeksiyona yakalanma risk faktörleri arasında enfekte bir kişiyle yakınlık yer alır. Kirlenmiş yiyecekler arasında yarasanın vücut sıvılarıyla kirlenmiş meyveler ve hurma özsuyu bulunabilir.

KKE (PPE): N95/FFP3 maske, çift eldiven, sıvı geçirmez önlük, tam yüz siperi.
Oda: Mümkünse negatif basınçlı tek kişilik oda.
Prosedür Kısıtlaması: Aerosol oluşturan işlemlerden (nebulizatör, açık aspirasyon) kaçın; gerekliyse tam koruma altında yap.

Farmakolojik Yaklaşım

Ribavirin (Endikasyon: Ağır Vaka): ⁸ ⁹
- Yükleme: 30 mg/kg IV (Max: 2g).
- İdame: 4 günde bir 15 mg/kg IV; ardından 6 gün boyunca 8 mg/kg IV.
- Not: Sadece ağır vakalarda düşünülmelidir; hemoliz riskini takip et.
Antiepileptik Profilaksi: Status epilepticus riski yüksektir. Levetirasetam 2x500mg – 1000mg IV başla.
Serebral Ödem Yönetimi:
- Mannitol (%20): 0.5-1 g/kg IV infüzyon (Eşit aralıklarla).
- Hipertonik Salin (%3): Refrakter kafa içi basınç artışında düşün.
Kortikosteroidler: Sadece ARDS veya refrakter şok varlığında (Deksametazon 6mg/gün veya Metilprednizolon 1mg/kg).

Solunum ve Hemodinami

Mekanik Ventilasyon: Akciğer koruyucu strateji (Vt: 6 mL/kg). Yüksek PEEP stratejisinden serebral perfüzyon basıncını bozmamak için kaçın.
Şok Yönetimi:
- Sıvı: Restriktif (kısıtlı) sıvı rejimi. Akciğerleri ve beyni koru.
- Vazopressör: Hedef MAP > 65-70 mmHg. İlk seçenek Norepinefrin.

AYIRICI TANI

Nipah virüsü enfeksiyonunun klinik tablosu; ateş, ensefalit ve Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ile karakterize olup birçok sistemik enfeksiyonla benzerlik gösterir. Tanı sürecinde hastanın epidemiyolojik geçmişi, seyahat öyküsü ve bölgedeki endemik veriler belirleyicidir.

NiV enfeksiyonunun ayırıcı tanısında değerlendirilmesi gereken temel hastalıklar şunlardır:

Viral Ensefalitler: Japon ensefaliti, Herpes ensefaliti, Dang ensefaliti ve Kuduz.
Sistemik Enfeksiyonlar: Serebral sıtma, Kızamık, Çalı tifüsü (Scrub typhus) ve Leptospiroz.
Bakteriyel Nedenler: Bakteriyel menenjit.

⚠️ KIRMIZI BAYRAKLAR & KRİTİK UYARILAR

BEYİN SAPI BULGULARI: Anormal pupiller, otonomik instabilite (hipertansiyon/taşikardi atakları) beyin sapı tutulumunu gösterir ve kötü prognoz işaretidir.

GEÇ ENSEFALİT: Hastanın akciğerleri düzelse bile, taburculuktan aylar sonra ani bilinç bulanıklığı ile nüks edebilir.

BULAŞ RİSKİ: Ölen hastaların vücut sıvıları hala yüksek derecede bulaşıcıdır. Defin işlemleri özel protokollerle yapılmalıdır.

TABURCULUK VE İZLEM KRİTERLERİ

Klinik Stabilite: En az 48 saat ateşsiz dönem ve nörolojik düzelme.
Virolojik Temizlik: Ardışık iki RT-PCR (boğaz ve idrar) negatifliği.
Karantina: Hastaneden çıktıktan sonra toplam 21 gün ev izolasyonu ve günlük semptom takibi.
Takip: 1. ve 3. aylarda nörolojik ve psikiyatrik değerlendirme (Post-viral depresyon ve kişilik değişiklikleri sıktır).

Bu platformda sunulan bilgiler yalnızca sağlık profesyonellerine yönelik mesleki referans ve eğitim amaçlı olup, hekimin kendi klinik muhakemesinin, güncel tanı-tedavi kılavuzlarının veya hasta özelindeki tıbbi kararlarının yerini tutmaz.

🦇Nipah Virüsü (NiV) Nedir? Belirtileri, Bulaş Yolları ve Korunma Yöntemleri