📌 TANIM

Karbon Monoksit (CO); hidrokarbonların tam yanmaması sonucu açığa çıkan renksiz, kokusuz, tatsız ve irritan olmayan bir gazdır. Varlığının duyusal olarak fark edilememesi ve hızla öldürücü potansiyele ulaşması nedeniyle “Sessiz Katil” olarak adlandırılır. Toksikolojik ölümlerin en sık sebeplerinden biridir ve sıklıkla soba, şofben, araç egzozu veya kapalı alan yangınları kaynaklıdır.

⚡ HIZLI BAKIŞ (PATOFİZYOLOJİ)

Mekanizma: CO, Hemoglobine O₂’den 200-250 kat daha güçlü bağlanır (Karboksihemoglobin – COHb).
Sonuç: O₂’nin hemoglobine bağlanmasını engeller ve dissosiyasyon eğrisini sola kaydırır (var olan O₂ dokulara bırakılamaz). Mitokondriyal disfonksiyon ile hücresel asfiksi yaratır.

🔍 TANI VE KLİNİK EVRELENDİRME

Altın Standart: Kan gazında Ko-oksimetri (Co-Oximetry) ile COHb düzeyi ölçümü.

Şiddet	COHb Düzeyi	Klinik Bulgular
Fizyolojik	<%3 (Sigara içen: <%10)	Asemptomatik.
Hafif	%10 – %20	Baş ağrısı (“Band tarzı”), bulantı, baş dönmesi, halsizlik.
Orta	%20 – %50	Konfüzyon, letarji, taşikardi, takipne, göğüs ağrısı (iskemi).
Ağır	>%50	Koma, nöbet (jeneralize), aritmi, hipotansiyon, MI.

Kritik Laboratuvar:

Laktat: Doku hipoksisinin en iyi göstergesi (Genellikle yüksektir).
Troponin & CK-MB: Kardiyak tutulumu dışlamak için mutlaka görülmeli.
EKG: İskemi bulguları ve aritmi takibi.
B-HCG: Doğurganlık çağındaki kadınlarda gebelik mutlaka dışlanmalı.

💊 TEDAVİ PROTOKOLÜ

1. Stabilizasyon ve İlk Müdahale

Uzaklaştır: Hastayı maruziyet alanından çıkar.
Hava Yolu: GKS < 8 ise veya ciddi hava yolu ödemi/yanığı (yangın kaynaklıysa) varsa entübe et.

2. Oksijen Tedavisi (ANTİDOT)

Hedef: COHb yarı ömrünü kısaltmak. (Oda havasında: 320 dk ➔ %100 O₂ ile: ~60-90 dk).
Yöntem:
- Bilinç Açık: Rezervuarlı (Non-rebreather) maske ile 12-15 L/dk akışta %100 O₂.
- Entübe Hasta: Ventilatörde FiO₂ 1.0 (%100) ayarla.
Süre: Semptomlar düzelene ve COHb <%5-10 olana kadar devam et.

3. Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT) Endikasyonları

Aşağıdakilerden HERHANGİ BİRİ varsa HBOT merkezine sevk et:

Bilinç Kaybı (Öyküde senkop olması yeterli).
Nörolojik Defisit (Koma, nöbet, fokal bulgu, ciddi konfüzyon).
Miyokard İskemisi (EKG değişikliği veya Troponin yüksekliği).
Gebelik: COHb >%15-20 ise (Fetal Hb CO’yu daha çok tutar).
COHb Düzeyi: Semptomdan bağımsız >%25.

4. Destek Tedavisi

Hipotansiyon: İzotonik kristaloid bolus (gerekirse Noradrenalin).
Asidoz: Genellikle O₂ ile düzelir. pH < 7.0 olmadıkça Bikarbonat verme.

🚩 KIRMIZI BAYRAKLAR & UYARILAR

⚠️ ÖLÜMCÜL TUZAK: PULSE OKSİMETRE

Standart parmak ucu SpO₂ cihazları oksihemoglobin ile karboksihemoglobini AYIRT EDEMEZ.

Hasta %99 satüre görünebilir ama ağır hipoksidedir.

Oksijen satürasyonuna (SpO₂) GÜVENME.

⚠️ GECİKMİŞ NÖROLOJİK SEKEL (DNS)

İyileşmeden 2-40 gün sonra parkinsonizm, hafıza kaybı, psikoz gelişebilir. Taburculukta hasta ve yakınlarını bu konuda uyar.

🏁 TABURCULUK

Kriterler: En az 4 saat semptomsuzluk + COHb <%5 + Normal nörolojik muayene.
Not: İntihar girişimi ise Psikiyatri; kaza ise evde gaz ölçümü yapılmadan taburcu edilmemeli.

🚨 KARBONMONOKSİT (CO) İNTOKSİKASYONU