Asit-baz dengesi, vücudun net asit veya baz üretim hızının, bunların vücuttan atılma hızına eşit olması durumudur. Bu dengenin temel amacı, vücut sıvılarındaki hidrojen iyonu konsantrasyonunu ($H^+$) dar bir aralıkta sabit tutarak kararlı bir pH seviyesi (homeostaz) sağlamaktır.
İnsan vücudu, normal hücresel fonksiyonlarını sürdürebilmek için kan pH’ını 7.35 ile 7.45 arasında tutmak zorundadır. Bu hassas denge şu üç temel mekanizma ile korunur:
- Tampon Sistemleri: Vücut sıvılarındaki pH değişimlerine anında müdahale eden kimyasal sistemlerdir. En önemlisi Bikarbonat ($HCO_3^-$) Tampon Sistemi‘dir.
- Solunumsal Kontrol: Akciğerler, karbondioksit ($CO_2$) atılımını hızlandırarak veya yavaşlatarak asit miktarını dakikalar içinde ayarlayabilir. $CO_2$ kanda su ile birleştiğinde asit özelliği gösterir.
- Renal (Böbrek) Kontrol: Böbrekler, hidrojen iyonlarını salgılayarak veya bikarbonatı geri emerek asit-baz dengesini daha uzun sürede (saatler/günler) ama daha kalıcı şekilde düzenler.
Bu dengenin bozulması, pH değerinin düşmesi durumunda asidoz, yükselmesi durumunda ise alkaloz olarak adlandırılan ve yaşamı tehdit edebilen klinik tabloların ortaya çıkmasına neden olur.
Tıbbi Feragatname: Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Herhangi bir tıbbi durumun teşhisi veya tedavisi için mutlaka uzman bir hekime danışılmalıdır.
Yorumları Göster / Tartış (0)