---

🧠 Glasgow Koma Skoru (GKS) & Nörolojik Değerlendirme ⚡

Bilinç düzeyini objektif ve tekrarlanabilir şekilde ölçen, travmatik ve non-travmatik beyin hasarlarında prognoz tayini sağlayan altın standart skorlama sistemidir. ¹ Toplam puan 3 (derin koma) ile 15 (tam oryante) arasında değişir. ²

---

TANI VE KRİTERLER: GKS Skorlama Tablosu

GKS hesaplanırken hastanın verdiği en iyi yanıt kaydedilir. Eğer hasta entübe ise Sözel Yanıt kısmına "T" notu düşülür.

Puan	Göz Açma (Eye - E)	Sözel Yanıt (Verbal - V)	Motor Yanıt (Motor - M)
6	-	-	Emirlere uyar
5	-	Oryante (Yer/Zaman/Kişi)	Ağrıyı lokalize eder
4	Spontan	Konfüze (Cümle kurar)	Ağrıdan kaçar (Fleksiyon)
3	Sesli uyaranla	Uygunsuz kelimeler	Anormal fleksiyon (Dekortike)
2	Ağrılı uyaranla	Anlamsız sesler	Ekstansiyon yanıtı (Deserebre)
1	Yanıt yok	Yanıt yok	Yanıt yok

Şiddet Sınıflandırması

• GKS 13 - 15: Hafif Beyin Hasarı
• GKS 9 - 12: Orta Beyin Hasarı
• GKS 3 - 8: Ağır Beyin Hasarı (Koma)

---

TEDAVİ PROTOKOLÜ (YÖNETİM PLANI) ³

1. Hava Yolu Güvenliği:
   • GKS ≤ 8 ise hastayı ENTÜBASYON İHTİYACI AÇISINDAN DEĞERLENDİR! (Hava yolu koruyucu reflekslerin kaybı riski).
   • Pre-oksijenizasyon yap, hızlı ardışık entübasyon protokolünü uygula.
2. Primer Stabilizasyon:
   • Hedef MAP: > 80-90 mmHg (Serebral perfüzyon basıncını koru).
   • Hedef SpO₂: > %94.
   • Kan Şekeri: 140 - 180 mg/dL aralığında tut (Hipoglisemi ve hiperglisemiden kaçın).
3. KİBAS (Kafa İçi Basınç Artışı) Şüphesi Varsa:
   • Yatak başını 30° kaldır.
   • Mannitol (%20): 0.5 - 1 g/kg IV (20 dk içinde).
   • Hipertonik Salin (%3): 250 ml IV bolus (Refrakter vakalarda).
4. Görüntüleme:
   • GKS < 15 olan tüm travma hastalarına Kontrassız Beyin BT çek.

---

🚩 KIRMIZI BAYRAKLAR & UYARILAR

• Pupil Kontrolü: GKS bakarken mutlaka pupilleri kontrol et. Tek taraflı dilate/fikse pupil, herniasyon belirtisi olabilir! ⁴
• Sedasyon Etkisi: Sedatize veya paralize hastalarda GKS değerlendirmesi yanıltıcıdır. İlaçların etkisinin geçmesini bekle veya "Sedasyon Kesme" (Sedation Vacation) sonrası değerlendir.
• Cushing Triadı: Hipertansiyon + Bradikardi + Düzensiz Solunum = Acil herniasyon riski!

---

GEÇİŞ VE TAKİP

• GKS takibini her 1-2 saatte bir (stabil olmayan hastada daha sık) yap ve kaydederek trendi izle.
• GKS skorunda ≥ 2 puanlık düşüş, acil Beyin BT ve Beyin Cerrahisi konsültasyonu gerektirir. ⁵

---

Bu içerik yalnızca sağlık profesyonellerine yönelik eğitim ve bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır; kesin tıbbi tavsiye veya tedavi talimatı niteliği taşımaz. Bilgilerin doğruluğu için güncel literatür taranmış olsa da, tıp biliminin sürekli değişen doğası gereği rehberler güncellenebilir. Hekimler, klinik kararlarını verirken hastanın bireysel durumunu ve en son bilimsel verileri kendi mesleki yargılarıyla değerlendirmelidir; yazar veya yayın platformu, buradaki bilgilerin uygulanmasından doğabilecek sonuçlardan sorumlu tutulamaz.

1. Teasdale G, Jennett B. Assessment of coma and impaired consciousness. A practical scale. Lancet. 1974 Jul 13;2(7872):81-4 ↩︎
2. Teasdale G, Maas A, Lecky F, Wolffic G, Jafarian N, Lingsma H. The Glasgow Coma Scale at 40 years: standing the test of time. Lancet Neurol. 2014 Aug;13(8):844-54 ↩︎
3. Advanced Trauma Life Support (ATLS®): Student Course Manual. 10. Baskı. Chicago, IL: American College of Surgeons; 2018 ↩︎
4. Carney N, Totten AM, O'Reilly C, Ullman JS, Hawryluk GW, Bell MJ, ve ark. Guidelines for the Management of Severe Traumatic Brain Injury, Fourth Edition. Neurosurgery. 2017 Jan 1;80(1):6-15 ↩︎
5. Bodien YG, Barron BA, Wright DW, ve ark. The Glasgow Coma Scale. New England Journal of Medicine. 2021;384(24):2320-2320 ↩︎