Akut hipoksemik solunum yetmezliğinde (özellikle pnömoni/COVID-19) Yüksek Akış Nazal Kanül (HFNC) tedavisinin başarısını veya başarısızlığını (entübasyon ihtiyacını) öngören validasyonu yapılmış bir skordur. Oksijenizasyon kapasitesini (SpO2/FiO2) solunum eforu (Solunum Sayısı) ile oranlar.
Hesaplama ve Formül
Hastanın yatak başında şu formülü kullanarak hesapla:
ROX = (SpO2 / FiO2) / (Solunum Sayısı)
- SpO2: Yüzde olarak (Örn: 90)
- FiO2: Ondalık kesir olarak (Örn: %50 için 0.50)
- Solunum Sayısı: Dakikadaki sayı
- Örnek:
- SpO2 %92, FiO2 %60 (0.60), SS 25/dk.
- (92 / 0.60) / 25 = 6.13
Klinik Yönetim ve Karar Tablosu
Özellikle HFNC başlangıcından sonraki 2. saat, 6. saat ve 12. saat değerlendirmeleri kritiktir.
| ROX Değeri | Risk Durumu | YÖNETİM PLANI (AKSİYON) |
| < 2.85 | ÇOK YÜKSEK RİSK (Başarısızlık) | 🚨 ACİL ENTÜBASYON düşün. HFNC başarısız kabul edilmeli. Gecikme mortaliteyi artırır. |
| 2.85 – 3.84 | YÜKSEK RİSK (Gri Alan) | ⚠️ Yakın Takip & Hazırlık. Entübasyon hazırlığı yap. Destek artırılmasına rağmen 30-60 dk içinde düzelme (skor artışı) yoksa entübe et. |
| 3.85 – 4.87 | ORTA RİSK | 👁️ Sıkı Monitörizasyon. Tedaviye devam et ama saatlik değerlendir. Trend aşağı yönlü ise strateji değiştir. |
| ≥ 4.88 | DÜŞÜK RİSK (Başarı) | ✅ HFNC Devam. Tedavi muhtemelen başarılı olacak. Weaning (ayırma) planı yapabilirsin. |
Takip Protokolü
- Başlangıç: HFNC başlandıktan hemen sonra vitalleri kaydet.
- 2. Saat (Kritik Eşik):
- ROX < 2.85 ise entübasyona geç.
- Hastanın solunum iş yükü (Work of Breathing) azalmıyorsa bekleme.
- 6. ve 12. Saat:
- ROX ≥ 4.88 hedeflenir.
- Stabil hastalarda weaning denenebilir (Akış hızını 5-10 L/dk azalt, sonra FiO2 düşür).
- Hedefler:
- SpO2: %92-96
- Solunum Sayısı: < 25/dk
🚩 Kırmızı Bayraklar & Uyarılar
- ÖLÜMCÜL HATA UYARISI: ROX İndeksi sadece bir yardımcıdır. Hasta klinik olarak kötüleşiyorsa (Bilinç değişikliği, hemodinamik instabilite, yardımcı solunum kas kullanımı, thorakoabdominal asenkroni) ROX skoru > 4.88 olsa bile ENTÜBE ET.
- P-SILI RİSKİ: Uzamış spontan solunum çabası ve yüksek transpulmoner basınç, P-SILI (Patient-Self Inflicted Lung Injury) riskini artırır. Sınırda hastalarda HFNC’de ısrar etmek akciğer hasarını derinleştirir.
Yanıltıcı Durumlar
- KOAH: Kronik hiperkapnisi olan hastalarda ROX validasyonu sınırlıdır; dikkatli kullan.
- Sedasyon: Hasta sedatize ise solunum sayısı yapay olarak düşebilir, skor yanıltıcı şekilde yüksek (iyi) çıkabilir.
Yorumları Göster / Tartış (1)
Comments