⚡ Hızlı Bakış

Splanknik hipoperfüzyon sonucu gastrik mukoza bariyerinin bozulması ve asit hasarı ile gelişen mukozal erozyonlardır. Genellikle mekanik ventilasyonun veya şokun erken döneminde (ilk 24-48 saat) ortaya çıkar; asemptomatik kanamadan masif GİS kanamasına kadar ilerleyebilir.

🔍 Risk Değerlendirmesi ve Endikasyonlar (SUP)

Her YBÜ hastasına profilaksi VERME. Sadece aşağıdaki risk faktörleri varsa “Stres Ülseri Profilaksisi” (SUP) başla.

SUP Başlama Kriterleri (Cook et al. & ASHP Guidelines): 1 majör veya 2 minör kriterin bulunması proflaksi endikasyonudur.

Risk Kategorisi	Kriterler
MUTLAK (MAJOR)	• Mekanik Ventilasyon > 48 saat • Koagülopati (INR > 1.5, aPTT > 2x normal veya PLT < 50.000)
RÖLATİF (MİNÖR)	• GİS kanama öyküsü (son 1 yıl) • Travmatik Beyin Hasarı (GKS < 10) • Major Yanık (>%35 TBSA) • Sepsis / Şok (Vazopressör ihtiyacı) • Yüksek doz steroid kullanımı (>250mg hidrokortizon eşdeğeri) • Akut Böbrek Yetmezliği / Karaciğer Yetmezliği

💊 Tedavi ve Profilaksi Protokolü

Koruyucu Önlemler

İlk Adım: Mümkün olan en kısa sürede Enteral Beslenmeye başla. (En fizyolojik koruyucudur).
İlaç Seçimi: Proton Pompa İnhibitörü (PPİ) veya H2 Reseptör Antagonisti (H2RA).
- Not: Yüksek kanama riski olanlarda PPİ tercih et. Düşük-orta riskte H2RA yeterlidir (VİP riskini daha az artırır).

Profilaksi Dozları:

Pantoprazol / Esomeprazol: 40 mg IV/PO, günde 1 kez (q24h).
Famotidin: 20 mg IV/PO, günde 2 kez (q12h). (Böbrek yetmezliğinde doz ayarla: ClCr < 50 ise günde 1 kez).

Aktif Kanama Yönetimi

Hastada “kahve telvesi” aspirat, melena veya hematemez varsa:

Resüsitasyon: 2 geniş damar yolu aç. Kristaloid başla. Hgb < 7 g/dL ise ES transfüzyonu yap.
Koagülopatiyi Düzelt: INR/PLT değerlerini düzelt (TDP, K Vitamini, Trombosit).
Medikal Tedavi (Yüksek Doz PPİ):
- Yükleme: Pantoprazol 80 mg IV Bolus.
- İdame: 8 mg/saat sürekli IV infüzyon (72 saat boyunca).
- Alternatif: Pantoprazol 40 mg IV günde 2 kez (q12h).
Endoskopi: Hemodinamik stabilizasyon sonrası (tercihen ilk 24 saatte) planla.

🚩 Kırmızı Bayraklar & Uyarılar

⚠️ DE-PRESCRIBING (İlacı Kesme) ÖNEMLİDİR! Hasta ekstübe edildiğinde, koagülopati düzeldiğinde ve oral/enteral alım tam başladığında profilaksiyi kes. Gereksiz devam ettirme.

⚠️ YAN ETKİ RİSKLERİ PPİ kullanımı mide pH’ını artırarak bakteriyel kolonizasyona yol açar. Bu durum şunları artırır:

Ventilatör İlişkili Pnömoni (VİP)
Clostridioides difficile enfeksiyonu

⚠️ SUKRALFAT? Güncel YBÜ pratiklerinde, nazogastrik tüpü tıkama riski ve diğer ilaçların emilimini bozması nedeniyle rutinde önerilmez.

🔄 Taburculuk / Servise Geçiş

Hasta servise çıkarken SİMH risk faktörleri ortadan kalktıysa asit baskılayıcı tedaviyi STOPLA.
Sadece kronik endikasyonu (Örn: GÖRH, kronik NSAİİ kullanımı) olan hastalarda tedaviye devam et.

🩸 Stres İlişkili Mukozal Hasar (SİMH) ve Profilaksi