HIZLI BAKIŞ

Pantoprazol, Proton Pompası İnhibitörü (PPİ) sınıfına ait, asidik ortamda aktifleşen bir ön ilaçtır. H2 blokerlerine göre çok daha güçlü ve uzun süreli asit baskılanması sağlar.

Mide paryetal hücrelerinde asit üretiminin son aşamasını gerçekleştiren H⁺/K⁺ ATPaz pompasını kovalent bağla irreversibl olarak inhibe eder. Mide lümenindeki pH’ı hızla nötralize eder. pH > 6.0 olduğunda pepsin aktivitesi durur, trombosit agregasyonu iyileşir ve fibrinoliz engellenerek kanama kontrolü sağlanır.

TANI VE ENDİKASYONLAR

Yoğun bakımda kullanımı iki ana kategoriye ayrılır:

Tedavi (Aktif Kanama),
Proflaksi (SUP).

Kategori	Endikasyon / Kriterler	Hedef
1. Akut Üst GİS Kanama	Hematemez, Melena, NG’den aktif kan gelmesi. Endoskopik yüksek risk (Forrest Ia, Ib, IIa, IIb).	pH > 6 (Kanama stabilizasyonu)
2. Stres Ülseri Proflaksisi (SUP)	Mutlak Kriterler: Mekanik Ventilasyon > 48 saat, Koagülopati (INR > 1.5, Plt < 50k). Rölatif: Kafa travması, Geniş yanık, Sepsis, Yüksek doz steroid.	Mukoza koruması

TEDAVİ PROTOKOLÜ

A. AKUT ÜST GİS KANAMA (Yüksek Doz Protokolü)

Endoskopi öncesi başla ve endoskopi sonrası yüksek riskli lezyonlarda 72 saat devam et.

Yükleme Dozu (Bolus):
- 80 mg IV Bolus.
- 10 mL %0.9 NaCl içinde sulandır.
- 2-5 dakika içinde yavaş puşe yap (Hızlı verilmez!).
İdame İnfüzyon (Sürekli):
- 8 mg/saat hızında sürekli infüzyon.
- Süre: 72 saat boyunca kesintisiz.
- Hazırlanış: 500 mL %0.9 NaCl veya %5 Dekstroz içine konulabilir.
- Alternatif (İnfüzyon pompası yoksa): Günde 4 kez (6 saatte bir) 40 mg IV.
Oral Geçiş:
- 72 saat sonunda hasta stabilse: 40 mg PO/gün.

B. STRES ÜLSERİ PROFLAKSİSİ (SUP)

Enteral beslenme tam doza ulaştığında kesilmesi önerilir.

Doz: 40 mg IV (Günde 1 kez / q24h).
Uygulama: 10 mL SF ile sulandır, 2-3 dakikada yavaş IV puşe.
Enteral Yol: Hasta NG/OG ile besleniyorsa IV yerine 40 mg PO/Enteral tercih et (Maliyet ve enfeksiyon riskini düşürür).

🚩 KIRMIZI BAYRAKLAR & UYARILAR

⚠️ KRİTİK UYARILAR:

Hızlı İnfüzyon Riski: IV bolus dozlar asla < 2 dakika sürede yapılmamalıdır; tromboflebit riski oluşturur.
Nozokomiyal Enfeksiyonlar: Mide asidinin baskılanması, yoğun bakım hastalarında Ventilatör İlişkili Pnömoni (VİP) ve Clostridium difficile koliti riskini artırır. Gereksiz proflaksiden kaçın!

İZLEM VE LABORATUVAR

Magnezyum: Uzun süreli kullanımda (>3 ay) Hipomagnezemi yapabilir. Haftalık elektrolit panelinde Mg⁺⁺ kontrol et.
Sodyum metabolizma bozukluğu olan hastalarda flakon içeriğindeki sodyum yükü (Edetat disodyum) göz önünde bulundurulmalıdır.

TABURCULUK / GEÇİŞ

Proflaksi Kesilmesi: Hasta ekstübe edildiğinde, koagülopati düzeldiğinde ve oral alım başladığında SUP mutlaka kesilmelidir.
Taburcu Reçetesi: Ülser veya GÖRH tanısı kesinleşmemişse hastayı eve PPI ile gönderme.

💊 Yoğun Bakımda Pantoprazol Kullanımı: Endikasyonlar, Dozaj ve Yönetim