ROX indeksi, yüksek akımlı nazal kanül (HFNC) tedavisi uygulanan akut hipoksemik solunum yetmezliği hastasında tedavi başarısızlığını ve entübasyon gereksinimini öngörmek için geliştirilmiş bir yatak başı indeksidir. SpO₂/FiO₂ oranının solunum sayısına bölünmesiyle hesaplanır ve kan gazı gerektirmez. İndeks ilk olarak 2016’da pnömoniye bağlı solunum yetmezliği olan 157 hastada tanımlanmış, 2019’da ise 191 hastalık çok merkezli bir kohortta doğrulanmıştır.¹,²
Yorum
ROX değeri, HFNC başlandıktan sonraki 2, 6 ve 12. saatlerde yorumlanır. Doğrulama çalışmasında ROX’un 4,88 ve üzerinde olması, üç zaman noktasında da daha düşük entübasyon riskiyle ilişkili bulunmuştur. Buna karşılık 2. saatte 2,85’in, 6. saatte 3,47’nin ve 12. saatte 3,85’in altındaki değerler HFNC başarısızlığını öngördürmüştür.² İki eşik arasında kalan değerler ara bölge olarak kabul edilir; bu hastalar kısa aralıklarla yeniden değerlendirilmeli ve ROX tekrar hesaplanmalıdır.
İndeksin öngörü gücü zamanla artmıştır: ROC eğrisi altındaki alan 2. saatte 0,679, 6. saatte 0,703 ve 12. saatte 0,759 olarak bulunmuştur. Tedavisi başarısız olan hastalarda ROX değerinin 12 saat boyunca daha az arttığı gösterilmiştir. Bu nedenle tek bir ölçüm yerine değerin zaman içindeki gidişi izlenmelidir. İndeksin bileşenleri arasında SpO₂/FiO₂ oranının, solunum sayısından daha büyük ağırlığa sahip olduğu bildirilmiştir.²
Dikkat
ROX indeksi, entübasyon kararının tek belirleyicisi olarak kullanılmamalıdır. HFNC başarısızlığında 48 saatten sonra entübe edilen hastalarda yoğun bakım mortalitesi, erken entübe edilenlere göre daha yüksek bulunmuştur (%66,7 ve %39,2).³ Bu nedenle düşük ROX değeri; solunum iş yükü, bilinç durumu, hemodinami ve kan gazı bulgularıyla birlikte değerlendirilmeli ve entübasyon kararının geciktirilmemesi için bir uyarı olarak kabul edilmelidir.
İndeksin yorumlanmasında bazı sınırlılıklar göz önünde bulundurulmalıdır:
- Hasta grubu: ROX indeksi, pnömoniye bağlı akut hipoksemik solunum yetmezliği olan erişkinlerde geliştirilmiş ve doğrulanmıştır.¹,² Hiperkapnik solunum yetmezliği ya da kardiyojenik akciğer ödemi gibi durumlarda aynı eşiklerin geçerliliği sınırlıdır.
- SpO₂ tavan etkisi: SpO₂ %97–100 aralığındayken SpO₂/FiO₂ oranı oksijenasyondaki farkları yansıtmaz. Ölçümden önce FiO₂, hedef SpO₂ aralığına göre titre edilmelidir.
- Nabız oksimetresi: Düşük perfüzyon, hareket artefaktı ve karboksihemoglobin ölçümü bozabilir. Koyu tenli hastalarda nabız oksimetresinin arteriyel satürasyonu olduğundan yüksek gösterebildiği bildirilmiştir.⁴
- Solunum sayısı: Solunum sayısı tam bir dakika boyunca sayılmalıdır. Ateş, ağrı ve ajitasyon değeri geçici olarak artırabilir.
Kaynaklar
- Roca O, Messika J, Caralt B, et al. Predicting success of high-flow nasal cannula in pneumonia patients with hypoxemic respiratory failure: the utility of the ROX index. J Crit Care. 2016;35:200-205. doi:10.1016/j.jcrc.2016.05.022
- Roca O, Caralt B, Messika J, et al. An index combining respiratory rate and oxygenation to predict outcome of nasal high-flow therapy. Am J Respir Crit Care Med. 2019;199(11):1368-1376. doi:10.1164/rccm.201803-0589OC
- Kang BJ, Koh Y, Lim CM, et al. Failure of high-flow nasal cannula therapy may delay intubation and increase mortality. Intensive Care Med. 2015;41(4):623-632. doi:10.1007/s00134-015-3693-5
- Sjoding MW, Dickson RP, Iwashyna TJ, Gay SE, Valley TS. Racial bias in pulse oximetry measurement. N Engl J Med. 2020;383(25):2477-2478. doi:10.1056/NEJMc2029240
