ASCOT

ASCOT (A Severity Characterization of Trauma), travma hastalarında hayatta kalma olasılığını öngörmek amacıyla 1990 yılında Champion ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş, fizyolojik ve anatomik verileri birlikte değerlendiren bir skorlama sistemidir. Acil servise kabulde kaydedilen Glasgow koma skalası (GKS), sistolik kan basıncı ve solunum hızı, hastanın yaşı ve yaralanmaların Kısaltılmış Yaralanma Skalası (AIS) kodları bir lojistik regresyon denklemine yerleştirilerek bireysel bir olasılık değeri hesaplanır.¹ Sistem, TRISS’in en zayıf yönü olarak görülen Yaralanma Şiddet Skoru (ISS) yerine anatomik profili kullanır; yaş da iki kategorili bir değişken olmaktan çıkarılarak beş basamaklı hale getirilmiştir.²,³

Bileşenler

Bileşen	Tanım
Fizyolojik değişkenler	GKS, sistolik kan basıncı ve solunum hızının Revize Travma Skoru’ndaki kodlanmış değerleri (0-4); her biri denklemde ayrı bir katsayıyla yer alır.⁴
A	Baş, beyin ve omurilikteki ciddi (AIS ≥3) yaralanmalar²,³
B	Toraks ve boyun önündeki ciddi (AIS ≥3) yaralanmalar²,³
C	Diğer tüm bölgelerdeki (karın, pelvis, ekstremiteler vb.) ciddi (AIS ≥3) yaralanmalar²,³
Yaş	≤54 yaş: 0; 55-64 yaş: 1; 65-74 yaş: 2; 75-84 yaş: 3; ≥85 yaş: 4 puan³

Hafif ve orta şiddetteki (AIS 1-2) yaralanmaları özetleyen D bileşeni anatomik profilin bir parçasıdır, ancak ASCOT denkleminde yer almaz.⁴ Orijinal modelde AIS’nin 1985 sürümü (AIS-85) kullanılmıştır.¹

Hesaplama

Her anatomik bileşen, o bölgedeki ciddi yaralanmaların AIS değerlerinin karelerinin toplamının karekökü olarak hesaplanır. Böylece aynı bölgedeki birden fazla yaralanma skora yansır; yaralanma sayısı arttıkça her bir yaralanmanın katkısı ise azalır.² Elde edilen değerler aşağıdaki lojistik denkleme yerleştirilir:⁴

k = b₀ + b₁·GKS + b₂·SKB + b₃·SS + b₄·A + b₅·B + b₆·C + b₇·Yaş
Hayatta kalma olasılığı (Ps) = 1 / (1 + e^−k)

Burada SKB sistolik kan basıncını, SS solunum hızını gösterir. Katsayılar künt ve penetran travma için ayrı ayrı belirlenmiştir ve orijinal değerler Major Trauma Outcome Study (MTOS) verilerinden türetilmiştir.¹,⁴

Modelin dışında tutulan hastalar

Prognozu çok kötü ya da çok iyi olan hastalar lojistik modele alınmaz; bu gruplarda doğrudan gözlenen mortalite oranları kullanılır.⁴

Grup	Künt travmada mortalite	Penetran travmada mortalite
AIS 6 yaralanma ve RTS = 0	%100	%100
En yüksek AIS <6 ve RTS = 0	%98,6	%97,4
AIS 6 yaralanma ve RTS >0	%77,1	%77,8
En yüksek AIS 1-2 ve RTS >0	%0,2	%0,1

TRISS ile karşılaştırma

Geliştirme çalışmasında MTOS verileri kullanılmış; ASCOT’un performansı hem künt hem penetran travmada TRISS’e eşit ya da ondan daha iyi bulunmuş, ancak künt travmadaki kazanç sınırlı kalmıştır.¹ Dört düzey I travma merkezinden 14.296 hastanın değerlendirildiği bağımsız çalışmada künt travmalı erişkinlerde ASCOT’un duyarlılığı TRISS’ten yüksek bulunmuş (%69,3 ve %64,3) ve kalibrasyon ölçütünü (Hosmer-Lemeshow <15,5) yalnızca ASCOT karşılamıştır. ROC eğrisi altındaki alanlar ise iki sistem arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (künt travmada >0,91, penetran travmada >0,95). Çocuklarda iki sistemin performansı benzer bulunmuştur.⁵

Bağımsız kayıt sistemlerinden elde edilen sonuçlar daha ölçülüdür. New York’ta sekiz hastaneden 5.685 hastanın incelendiği çalışmada ASCOT’un sağladığı küçük kazancın karmaşıklığı ve hesaplama yükü nedeniyle büyük ölçüde dengelendiği, iki sistemin de öngörülen ve gerçekleşen sonuçlar arasında iyi uyum sağlamadığı bildirilmiştir.⁶ Aynı kayıt sisteminin kullanıldığı başka bir çalışmada katsayılar yerel verilerle yeniden hesaplandığında ASCOT kabul edilebilir performans gösterirken TRISS gösterememiş; ancak düşük yükseklikten düşmelerde iki model de yetersiz kalmıştır.⁷ Hollanda’da 3.737 hastada yapılan bir çalışmada ROC eğrisi altındaki alan ASCOT için 0,864, TRISS için 0,902 olarak bulunmuştur.⁸

Daha iyi kalibrasyonuna karşın karmaşıklığı nedeniyle ASCOT yaygın olarak benimsenmemiş, TRISS travma hastalarının karşılaştırmalı analizinde temel yöntem olmayı sürdürmüştür.²,³

Kaynaklar

1. Champion HR, Copes WS, Sacco WJ, et al. A new characterization of injury severity. J Trauma. 1990;30(5):539-546. doi:10.1097/00005373-199005000-00003
2. Champion HR. Trauma scoring. Scand J Surg. 2002;91(1):12-22. doi:10.1177/145749690209100104
3. Rapsang AG, Shyam DC. Scoring systems of severity in patients with multiple trauma. Cir Esp (Engl Ed). 2015;93(4):213-221. doi:10.1016/j.cireng.2013.12.031
4. Société Française d’Anesthésie et de Réanimation (SFAR). ASCOT (A Severity Characterization of Trauma). Erişim tarihi: 18 Ekim 2026. https://sfar.org/scores/ascot.php
5. Champion HR, Copes WS, Sacco WJ, et al. Improved predictions from a severity characterization of trauma (ASCOT) over Trauma and Injury Severity Score (TRISS): results of an independent evaluation. J Trauma. 1996;40(1):42-49. doi:10.1097/00005373-199601000-00009
6. Markle J, Cayten CG, Byrne DW, Moy F, Murphy JG. Comparison between TRISS and ASCOT methods in controlling for injury severity. J Trauma. 1992;33(2):326-332. doi:10.1097/00005373-199208000-00025
7. Hannan EL, Mendeloff J, Farrell LS, Cayten CG, Murphy JG. Validation of TRISS and ASCOT using a non-MTOS trauma registry. J Trauma. 1995;38(1):83-88. doi:10.1097/00005373-199501000-00022
8. Lam SW, Lingsma HF, van Beeck EF, Leenen LPH. Validation of a base deficit-based trauma prediction model and comparison with TRISS and ASCOT. Eur J Trauma Emerg Surg. 2016;42(5):627-633. doi:10.1007/s00068-015-0592-y