Anestezik ilaçların kötüye kullanımı, ameliyathane ve yoğun bakım çalışanlarının güçlü ilaçlara kolay erişimi nedeniyle opioidler, propofol, ketamin ve inhalasyon anestezikleri gibi ajanları tıbbi amaç dışında kullanmasıdır. Anestezistlerde en sık kötüye kullanılan ilaçlar opioidlerdir; bunlar arasında fentanil ve sufentanil ilk sıradadır.¹
Klinik önemi
ABD’de 1975-2009 yılları arasında eğitime başlayan 44.612 anesteziyoloji asistanının 384’ünde (%0,86) eğitim sırasında madde kullanım bozukluğu saptanmış; sıklık 1.000 asistan-yılında 2,16 bulunmuş ve en sık kullanılan madde grubu intravenöz opioidler olmuştur. Madde kullanım bozukluğu olan bu 384 asistanın 28’i (%7,3) eğitim sırasında ölmüş ve ölümlerin tümü madde kullanımıyla ilişkili bulunmuştur; sağ kalanlarda 30 yıl içinde en az bir kez nüks oranı %43 olarak hesaplanmıştır.² Eğitimini tamamlamış 44.736 anestezistten 601’inde madde kullanım bozukluğu gelişmiştir (1.000 hekim-yılında 0,75). Kullanılan madde bilinen 353 hekimde en sık opioidler (%55), alkol (%40) ve anestezik/hipnotik ilaçlar (%20) saptanmış; madde kullanım bozukluğu gelişen 601 hekimin 114’ü (%19) bununla ilişkili nedenlerle ölmüş, sağ kalanlarda 30 yıllık nüks oranı %38 bulunmuştur.³
Kötüye kullanımı düşündüren bulgular arasında istenen opioid miktarında artış, olguya uygun olmayan miktarlarda narkotik imzalanması, gönüllü olarak fazladan nöbet alınması, öğle ya da kahve molası için devir yapılmasının reddedilmesi ve depresyon ile öfori dönemlerinin birbirini izlediği duygu durum dalgalanmaları sayılabilir.¹
Dikkat
Tedavi, deneyimli ekiplerce ve tercihen yatarak başlatılmalıdır; ömür boyu yoksunluk ve grup tedavisi esastır. İzlem sözleşmeleri genellikle en az 5 yıl sürer ve rastgele ilaç taramalarını içerir. İşe dönüş kararı eğitim düzeyinden bağımsız olarak her olguda ayrı değerlendirilmelidir.¹
Kaynaklar
- Bryson EO, Silverstein JH. Addiction and substance abuse in anesthesiology. Anesthesiology. 2008;109(5):905-917. doi:10.1097/ALN.0b013e3181895bc1
- Warner DO, Berge K, Sun H, Harman A, Hanson A, Schroeder DR. Substance use disorder among anesthesiology residents, 1975-2009. JAMA. 2013;310(21):2289-2296. doi:10.1001/jama.2013.281954
- Warner DO, Berge K, Sun H, Harman A, Wang T. Substance use disorder in physicians after completion of training in anesthesiology in the United States from 1977 to 2013. Anesthesiology. 2020;133(2):342-349. doi:10.1097/ALN.0000000000003310
